Voordat u gaat starten met ondernemen, dient u een rechtsvorm te kiezen.
Voor ondernemingen zijn verschillende rechtsvormen mogelijk. De rechtsvorm bepaalt onder meer de aansprakelijkheid en fiscale positie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen rechtsvormen zonder en rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid.

Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid:

• de eigenaar is met zijn privé-vermogen aansprakelijk
• de onderneming heeft geen zelfstandige rechten en plichten
• er is geen onderscheid tussen zakelijk en privé-vermogen

Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid

• de eigenaar is met zijn privé-vermogen in principe niet aansprakelijk
• de onderneming heeft zelfstandige recht en plichten

De keuze tussen een rechtsvorm zonder of met rechtspersoonlijkheid hangt van diverse factoren af.
Voor startende ondernemers zijn voornamelijk de eenmanszaak, vennootschap onder firma, commanditaire vennootschap, maatschap en besloten vennootschap van belang.
Hieronder ziet u een beschrijving per rechtsvorm.

Eenmanszaak
Als u er voor kiest om een eenmanszaak te starten dan bent u eigenaar en helemaal zelfstandig. Uiteraard mag u wel personeel aannemen. Om een eenmanszaak te starten heeft u geen akte nodig voor oprichting, maar u moet zich wel inschrijven in het handelsregister.
Als eigenaar van een eenmanszaak bent u aansprakelijk voor de schulden van uw onderneming. Omdat een eenmanszaak geen rechtspersoon is, is er geen onderscheid tussen privé-schulden en zakelijke schulden. Zakelijke schuldeisers (bijvoorbeeld onbetaalde leveranciers) kunnen hun vordering dan ook verhalen op uw privé-vermogen. Als de ondernemer in gemeenschap van goederen is getrouwd, staan ook de goederen in de huwelijksgemeenschap bloot aan het ondernemingsrisico. Een manier om althans een gedeelte van dit risico weg te nemen is het maken van huwelijkse voorwaarden. De huwelijkspartner is dan eigenaar van zijn of haar eigen goederen.
Als de Belastingdienst u als ondernemer erkent, kunt u gebruik maken van allerlei belastingfaciliteiten, zoals ondernemersaftrek, meewerkaftrek, fiscale oudedagsvoorziening en investeringsaftrek.

Vennootschap onder firma (VOF)
De vennootschap onder firma is een samenwerkingsverband tussen twee of meer personen (vennoten of firmanten). U gaat samen met de andere vennoten een bedrijf uitoefenen onder een gezamenlijke naam met verdeling van de inkomsten onder de vennoten.
Iedere vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. Dat betekent dat u voor het geheel van de zakelijke schulden kunt worden aangesproken, dus ook voor die schulden die uw medevennoot heeft gemaakt. Dit betekent dat iedere vennoot met zijn privé-vermogen voor 100% aansprakelijk is als de vennootschap haar verplichtingen niet nakomt. Het is dan ook aan te raden om een vennootschapcontract op te stellen. In het vennootschapscontract staan onder andere de volgende gegevens:

• inbreng van de vennoten (geld, goederen en arbeid enz)
• naam van de vennootschap
• doel van de vennootschap
• verdeling van winst en verliezen
• verdeling van de bevoegdheid enz.

Net als de eenmanszaak heeft iedere vennoot recht op diverse belastingfaciliteiten.

Commanditaire vennootschap (CV)
De commanditaire vennootschap heeft een of meer stille vennoten, ook wel commanditaire vennoten genoemd en een of meer beherende vennoten. De stille vennoten hebben slechts een financiële betrokkenheid (kapitaalverschaffers) en zijn aansprakelijk voor maximaal het ingebrachte kapitaal. Voorwaarde daarvoor is wel dat zij zich verder niet met de gang van zaken van de CV bemoeien. Doen ze dat wel, dan wordt hun positie gelijkgesteld aan die van een beherende vennoot. De positie van de beherende vennoot is te vergelijken met die van de vennoot in een vennootschap onder firma. De beherende vennoten zijn met hun gehele privé-vermogen aansprakelijk als de vennootschap de verplichtingen niet nakomt. Net zoals bij een vennootschap onder firma is het aan te raden om de afspraken tussen de stille en beherende vennoten schriftelijk vast te leggen. De beherende vennoten betalen inkomstenbelasting over hun deel van de winst en zij hebben recht op de diverse belastingfaciliteiten.

Maatschap
De maatschap is een samenwerkingsverband tussen twee of meer personen (‘maten’) die samen een bepaald doel nastreven. Hun inbreng in de maatschap kan bestaan uit geld, goederen of arbeid. Het is verstandig om de verplichtingen tussen de maten onderling vast te leggen in een maatschapscontract. De maten kunnen persoonlijk, ieder voor een gelijk deel, worden aangesproken voor de schulden van de maatschap. De maatschapsvorm komt vaak voor bij vrije beroepsbeoefenaren (zoals artsen, accountants of fiscalisten) en in de agrarische sector (een vader-zoon-maatschap).

Besloten vennootschap (BV)
De besloten vennootschap is een zelfstandige rechtspersoon. Er moet minimaal € 18.000 aan kapitaal ingebracht worden in de BV door u en eventuele medeoprichters. Het kapitaal wordt verdeeld in aandelen en worden verdeeld onder de aandeelhouders. De aandelen staan op naam en zijn niet vrij overdraagbaar. In het midden- en kleinbedrijf is de directeur vaak de enige aandeelhouder, maar juridisch is de zaak strikt gescheiden. Alle zaken worden door de directeur van de BV gedaan namens de vennootschap en hij verbindt alleen maar de BV. De BV kan failliet gaan. De aandeelhouder verliest dan maximaal zijn in de BV opgebouwde vermogen en wordt verder privé niet aangesproken. Voor de oprichting schakelt u en de eventuele medeoprichters een notaris in om een notariële akte op te stellen. In de oprichtingsakte staan de statuten van de vennootschap. Over de gemaakte winst betaalt de BV vennootschapsbelasting. Als de BV dividend uitkeert op uw aandelen, houdt de BV dividendbelasting in.